AP DSC 2025 SGT ప్రశ్నపత్రం (13 జూన్, షిఫ్ట్ 2): విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
Nookesh Karri ·· 15 min read
AP DSC SGT 2025 Educational Psychology ప్రశ్నలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. AP మెగా DSC 2025లో సెకండరీ గ్రేడ్ టీచర్ (SGT) పోస్టుకు 13 జూన్ 2025, షిఫ్ట్ 2లో జరిగిన పరీక్ష పేపర్లో మూడో సెక్షన్ విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం (Educational Psychology). ఇందులో 25 నుంచి 40 వరకు 16 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, మొత్తం 8 మార్కులు. ప్రతి ప్రశ్నను పేపర్లో ఉన్నట్టే తెలుగు, ఇంగ్లీష్‌లో ఇచ్చాం. సమాధానాలు అన్నీ పాఠశాల విద్యాశాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక ఫైనల్ కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ప్రతి ప్రశ్న కింద దశలవారీ వివరణ ఉంది: ఏ భావన కావాలి, ఏ మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త చెప్పాడు, మిగతా ఆప్షన్లు ఎందుకు తప్పు. ప్రశ్నలు 28, 30, 39లకు కీ (3), (4) రెండు ఆప్షన్లకూ మార్కులు ఇచ్చింది; ఎందుకో అక్కడే చెప్పాం. పరీక్షలు, ప్రజ్ఞ, అభ్యసనం మీదే ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి.
ఈ సెక్షన్లో వచ్చిన టాపిక్స్
| టాపిక్ | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| వికాసం (సాంఘిక వికాసం, పియాజే, భాషా వికాసం) | 25, 27, 31 |
| మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు, గ్రంథాలు | 26, 32 |
| మనోవైజ్ఞానిక పరీక్షలు, సాంఖ్యక శాస్త్రం | 28, 29, 30 |
| ప్రజ్ఞ, వైఖరి | 34, 36 |
| అభ్యసన వాతావరణం, ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలు | 33, 35 |
| అభ్యసన సిద్ధాంతాలు, ప్రేరణ, అభ్యసన వక్రం, విస్మృతి | 37, 38, 39, 40 |
ప్రశ్నలు, వివరణలు
ప్రశ్న 25
మిత్రుడిని ఎన్నుకోవడం, స్నేహం చేయడం అనునవి దీనిని సూచిస్తాయి.
Choosing a friend and maintenance of friendship are the indicators of
(1) శారీరక వికాసం (Physical development)
(2) మానసిక వికాసం (Mental development)
(3) ఉద్వేగ వికాసం (Emotional development)
(4) సాంఘిక వికాసం (Social development)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) సాంఘిక వికాసం (Social development)
దశ 1: మిత్రులను ఎంచుకోవడం, ఆ స్నేహాన్ని నిలబెట్టుకోవడం ఇతరులతో సంబంధాలకు చెందిన ప్రవర్తన. ఇది ఏ వికాస కోణానికి సూచికో అడుగుతున్నారు.
దశ 2: సాంఘిక వికాసం (Social development) అంటే ఇతరులతో కలిసిమెలిసి ఉండటం, సహకరించడం, సమూహంలో సర్దుకుపోవడం. మిత్రుల ఎంపిక, స్నేహాన్ని కాపాడుకోవడం దీనికి స్పష్టమైన సూచికలు. బాల్యం చివర్లో, కౌమారంలో సహచర సమూహం (Peer group) ప్రభావం బాగా పెరుగుతుంది.
దశ 3: స్నేహంలో భావోద్వేగాలు ఉన్నా, ప్రశ్నలో చెప్పిన ప్రవర్తన సంబంధాలు ఏర్పరచుకోవడం గురించి. అందుకే ఉద్వేగ వికాసం కాదు. శారీరక, మానసిక వికాసాలు శరీర పెరుగుదల, ఆలోచనా శక్తికి సంబంధించినవి.
ప్రశ్న 26
“బోధనా విషయాల కంటే బోధనా పద్ధతికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనివ్వాలి” అని తెలిపినది
“Teaching process should be given more importance than the content,”- stated by
(1) బ్రూనర్ (Bruner)
(2) థార్న్‌డైక్ (Thorndike)
(3) ఫ్రీమన్ (Freeman)
(4) ఫ్రాయిడ్ (Freud)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) బ్రూనర్ (Bruner)
దశ 1: విషయం (Content/Product) కంటే నేర్చుకునే ప్రక్రియ (Process) ముఖ్యమని చెప్పిన మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త ఎవరో అడుగుతున్నారు.
దశ 2: జెరోమ్ బ్రూనర్ (Jerome Bruner) “తెలుసుకోవడం ఒక ప్రక్రియ, ఉత్పాదితం కాదు (Knowing is a process, not a product)” అన్నాడు. ఆయన అన్వేషణ అభ్యసనం (Discovery learning) ప్రకారం విద్యార్థి సొంతంగా కనుక్కునే దారి, అంటే బోధనా ప్రక్రియ, ముఖ్యం. సర్పిల పాఠ్యప్రణాళిక (Spiral curriculum) కూడా ఆయనదే.
దశ 3: థార్న్‌డైక్ యత్నదోష అభ్యసనం (Trial and error), అభ్యసన నియమాలు చెప్పాడు. ఫ్రాయిడ్ మనో విశ్లేషణ సిద్ధాంతకర్త. ఫ్రీమన్ ప్రజ్ఞ నిర్వచనాలకు పేరుపొందాడు. వీరెవరూ ఈ వాక్యం చెప్పలేదు.
గుర్తుంచుకోండి: బ్రూనర్ = అన్వేషణ అభ్యసనం, Spiral curriculum, ప్రక్రియకు ప్రాధాన్యం.
ప్రశ్న 27
“పిల్లలు అనుకరణ ద్వారా కాకుండా వారి మేథస్సులో ఉన్న సార్వత్రిక భాషా విభాగం, భాషా గ్రహణ పరికరం ద్వారా భాషను నేర్చుకుంటారు” అని తెలిపినది.
“Children can learn language not by imitation but by the Universal Language Faculty and the Language Acquisition Device in their mind” - stated by
(1) వైగాట్స్కీ (Vygotsky)
(2) ఆల్బర్ట్ బండూరా (Albert Bandura)
(3) నోమ్ చాంస్కీ (Noam Chomsky)
(4) జర్షీల్డ్ (Jershield)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) నోమ్ చాంస్కీ (Noam Chomsky)
దశ 1: ప్రశ్నలో కీలక పదం “భాషా గ్రహణ పరికరం (Language Acquisition Device, LAD)”. ఈ భావన ఎవరిదో గుర్తించాలి.
దశ 2: నోమ్ చోమ్స్కీ ప్రకారం పిల్లలు మెదడులో పుట్టుకతోనే ఉండే LAD, సార్వత్రిక వ్యాకరణం (Universal Grammar) సాయంతో భాష నేర్చుకుంటారు. అందుకే ప్రపంచంలో ఏ పిల్లవాడైనా దాదాపు ఒకే వయసులో మాట్లాడటం మొదలుపెడతాడు. ఇది సహజసిద్ధ (Nativist) సిద్ధాంతం.
దశ 3: బండూరా పరిశీలన, అనుకరణ ద్వారా అభ్యసనం (సాంఘిక అభ్యసనం) చెప్పాడు. ప్రశ్న అనుకరణను తిరస్కరిస్తోంది, కాబట్టి బండూరా కాదు. వైగోట్స్కీ భాషా వికాసంలో సమాజం, సంస్కృతి పాత్రను నొక్కి చెప్పాడు. జర్సిల్డ్ పిల్లల ఉద్వేగాలపై పరిశోధనలకు పేరుపొందాడు.
గుర్తుంచుకోండి: LAD = చోమ్స్కీ; LASS (Language Acquisition Support System) = బ్రూనర్.
ప్రశ్న 28
ఇతివృత్త గ్రాహ్యక నికషకు సంబంధించి సరైన జవాబు గుర్తించండి.
Choose correct answer regarding Thematic Apperception Test
a. దీనిని ముర్రే, మోర్గాన్ రూపొందించారు. (Developed by Murre, Morgan)
b. మొత్తం కార్డుల సంఖ్య 31 (Total number of cards - 31)
c. దీనిని బాలలకు, యువతకు ఉపయోగిస్తారు (Use for children and youth)
d. ప్రయోజ్యుడు అసంపూర్ణ వాక్యాలను పూర్తి చేయాలి. (Person can complete incomplete sentences)
అధికారిక నోట్: ఈ ప్రశ్న లేదా సమాధానంలో అస్పష్టత ఉంది. అభ్యర్థి సరైన ఆప్షన్లలో ఏది గుర్తించినా పూర్తి మార్కులు వస్తాయి. కీలో (3), (4) రెండింటినీ సరైనవిగా తీసుకున్నారు.
(1) a, c
(2) d, c
(3) a, b, c
(4) a, b
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3), (4) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
దశ 1: ఇతివృత్త గ్రాహ్యక పరీక్ష (Thematic Apperception Test, TAT) ఒక ప్రక్షేపణ (Projective) వ్యక్తిత్వ పరీక్ష. చిత్రాన్ని చూసి ప్రయోజ్యుడు కథ చెబుతాడు, ఆ కథలో అతని అవసరాలు, సంఘర్షణలు బయటపడతాయి.
దశ 2: a సరైనది: హెన్రీ ముర్రే (Henry Murray), క్రిస్టియానా మోర్గాన్ (Christiana Morgan) దీన్ని 1935లో రూపొందించారు. b సరైనది: మొత్తం 31 కార్డులు (30 చిత్రాలు, ఒక ఖాళీ కార్డు). d తప్పు: అసంపూర్ణ వాక్యాలు పూర్తిచేయడం వాక్య పూరణ పరీక్ష (Sentence Completion Test), TAT కాదు.
దశ 3: c దగ్గరే అస్పష్టత. TATను సాధారణంగా కౌమారులు, పెద్దలకు వాడతారు; చిన్న పిల్లలకు బెల్లాక్ రూపొందించిన CAT (Children’s Apperception Test) ఉంది. ఈ లెక్కన a, b మాత్రమే, అంటే (4). కానీ కొన్ని పుస్తకాలు TATను “బాలలు, యువత”కు వాడతారని రాస్తాయి, అలా చూస్తే (3) a, b, c. అందుకే కీ రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. కచ్చితంగా చెప్పాలంటే (4) a, b ఎక్కువ సరైనది.
గుర్తుంచుకోండి: TAT = ముర్రే, మోర్గాన్, 31 కార్డులు; CAT = బెల్లాక్, పిల్లలకు.
ప్రశ్న 29
కోహ్‌బ్లాక్ డిజైన్ పరీక్ష అనునది దీనిలో గల ఐదు ఉపపరీక్షలలో ఒకటి
Koh’s Block Design test is one of the sub test among the five subtest of
(1) ఆర్మీ బీటా పరీక్ష (Army Beta Test)
(2) రావెన్స్ స్టాండర్డ్ ప్రోగ్రెసివ్ మాట్రిసెస్ (Raven’s Standard Progressive Matrices)
(3) భాటియా ప్రజ్ఞామాపని (Bhatia’s Intelligence Test Battery)
(4) స్టాన్‌ఫర్డ్ - బినే ప్రజ్ఞా మాపని (Stanford – Binet Intelligence Scale)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) భాటియా ప్రజ్ఞామాపని (Bhatia’s Intelligence Test Battery)
దశ 1: ప్రశ్నలో రెండు ఆధారాలు ఉన్నాయి: కోహ్ బ్లాక్ డిజైన్ ఒక ఉపపరీక్ష, మొత్తం ఐదు ఉపపరీక్షలు ఉన్న పరీక్ష అది.
దశ 2: సి.ఎం. భాటియా రూపొందించిన భాటియా బ్యాటరీ (Bhatia’s Battery of Performance Tests) భారతదేశంలో విస్తృతంగా వాడే నిష్పాదన (Performance) ప్రజ్ఞా పరీక్ష. దాని ఐదు ఉపపరీక్షలు: కోహ్ బ్లాక్ డిజైన్, అలెగ్జాండర్ పాస్-అలాంగ్, ప్యాటర్న్ డ్రాయింగ్, తక్షణ స్మృతి (Immediate Memory), చిత్ర నిర్మాణం (Picture Construction).
దశ 3: రావెన్స్ మాట్రిసెస్ ఒకే రకమైన చిత్ర మాత్రికల పరీక్ష, దానికి ఐదు ఉపపరీక్షలు లేవు. ఆర్మీ బీటా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో నిరక్షరాస్య సైనికుల కోసం తయారైన పరీక్ష. స్టాన్‌ఫర్డ్-బినే వయసు స్థాయిల వారీగా ఉండే మౌఖిక పరీక్ష.
గుర్తుంచుకోండి: భాటియా బ్యాటరీ = 5 ఉపపరీక్షలు, మొదటిది కోహ్ బ్లాక్ డిజైన్.
ప్రశ్న 30
సామాన్య సంభావ్యతా వక్రానికి సంబంధించి సరైన ప్రవచనాలను గుర్తించండి.
Identify correct statement regarding Normal probability curve
a. దీని వైషమ్యం 263కి సమానం (The Skewness is equal to 263)
b. ఇది 6 ప్రామాణిక విచనాలకు సమానం (This is equal to 6 standard deviations)
c. దీనిని గాసియన్ వక్రం అని కూడా అంటారు. (This is also called Gaussian curve)
d. ఇది సౌష్ఠవాకారంలో ఉంటుంది. (This is symmetric in shape)
అధికారిక నోట్: ఈ ప్రశ్న లేదా సమాధానంలో అస్పష్టత ఉంది. అభ్యర్థి సరైన ఆప్షన్లలో ఏది గుర్తించినా పూర్తి మార్కులు వస్తాయి. కీలో (3), (4) రెండింటినీ సరైనవిగా తీసుకున్నారు.
(1) a, b, d
(2) a, b, c
(3) c, d
(4) b, c, d
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3), (4) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
దశ 1: సాధారణ సంభావ్యతా వక్రం (Normal Probability Curve, NPC) గంట ఆకారంలో ఉంటుంది. నాలుగు వాక్యాలను విడిగా చూద్దాం.
దశ 2: a తప్పు: NPCలో వైషమ్యం (Skewness) సున్నా. 0.263 అనేది దాని కకుదత (Kurtosis) విలువ, అదీ “263” కాదు. c సరైనది: గణిత శాస్త్రవేత్త గాస్ పేరు మీద దీన్ని గాసియన్ వక్రం అంటారు. d సరైనది: సగటుకు రెండు వైపులా వక్రం సౌష్ఠవంగా ఉంటుంది, సగటు = మధ్యగతం = బహుళకం.
దశ 3: b దగ్గరే అస్పష్టత. వక్రం కింద దాదాపు మొత్తం వైశాల్యం (99.73%) సగటుకు −3σ నుంచి +3σ మధ్య, అంటే 6 ప్రామాణిక విచలనాల పరిధిలో ఉంటుంది. ఈ అర్థంలో b సరైనదే, కానీ “వక్రం 6 SDలకు సమానం” అనే వాక్యం స్పష్టంగా లేదు. అందుకే c, d మాత్రమే ఉన్న (3), b కూడా ఉన్న (4) రెండింటికీ కీ మార్కులు ఇచ్చింది.
గుర్తుంచుకోండి: NPC: వైషమ్యం 0, కకుదత 0.263, ±1σ = 68.26%, ±2σ = 95.44%, ±3σ = 99.73%.
ప్రశ్న 31
పియాజే ప్రకారం, శిశువు ప్రతిక్రియ జీవి నుండి పర్యాలోచన జీవిగా పరివర్తన చెందే దశ
According to the Piaget, the stage where a child transforms from reactive organism to reflexive organism is
(1) ఇంద్రియచాలక దశ (Sensory motor stage)
(2) పూర్వ ప్రచాలక దశ (Pre operational stage)
(3) మూర్త ప్రచాలక దశ (Concrete operational stage)
(4) అమూర్త ప్రచాలక దశ (Formal operational stage)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ఇంద్రియచాలక దశ (Sensory motor stage)
దశ 1: పుట్టినప్పుడు శిశువు ప్రతిచర్యల (Reflexes) మీదే బతుకుతాడు: పాలు చీకడం, పట్టుకోవడం. ఆ స్థితి నుంచి ఆలోచించి పనిచేసే స్థితికి ఎదిగేది ఏ దశలోనో అడుగుతున్నారు.
దశ 2: పియాజే మొదటి దశ ఇంద్రియ చాలక దశ (0-2 సంవత్సరాలు). ఈ దశలో శిశువు ఇంద్రియాలు, కదలికల ద్వారా ప్రపంచాన్ని తెలుసుకుంటాడు. దశ చివరకు వస్తు స్థిరత్వం (Object permanence), మానసిక ప్రాతినిధ్యం మొదలవుతాయి, అంటే ప్రతిక్రియ జీవి ఆలోచించే జీవిగా మారతాడు.
దశ 3: పూర్వ ప్రచాలక దశ (2-7) అప్పటికే ప్రతీకాత్మక ఆలోచన ఉన్న దశ. మూర్త (7-11), అమూర్త (11+) దశలు తర్కబద్ధమైన ఆలోచనకు సంబంధించినవి. ప్రతిచర్యల నుంచి బయటపడటం మొదటి దశలోనే జరుగుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: ఇంద్రియ చాలక దశ = ప్రతిచర్యలు → వస్తు స్థిరత్వం.
ప్రశ్న 32
‘మాన్స్ సెర్చ్ ఫర్ మీనింగ్’, పుస్తక రచయిత
Author of the book ‘Man’s Search for Meaning’ is
(1) వైగోట్స్కీ (Vygotsky)
(2) జిమ్మర్ (Jimmar)
(3) విక్టర్ ఫ్రాంకిల్ (Victor Frankil)
(4) హిల్‌గార్డ్ (Hill Guard)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) విక్టర్ ఫ్రాంకిల్ (Victor Frankil)
దశ 1: “Man’s Search for Meaning” ప్రపంచ ప్రసిద్ధ మనోవిజ్ఞాన గ్రంథం. దాని రచయిత ఎవరో అడుగుతున్నారు.
దశ 2: ఆస్ట్రియా మనోవైద్యుడు విక్టర్ ఫ్రాంకల్ (Viktor Frankl) నాజీ నిర్బంధ శిబిరాల్లో తన అనుభవాల ఆధారంగా ఈ పుస్తకం రాశాడు (1946). జీవితానికి అర్థం వెతుక్కోవడమే మనిషిని నడిపిస్తుందని చెప్పాడు. ఆయన చికిత్సా పద్ధతి పేరు లోగోథెరపీ (Logotherapy).
దశ 3: వైగోట్స్కీ సాంఘిక-సాంస్కృతిక వికాసం, హిల్‌గార్డ్ అభ్యసన సిద్ధాంతాలు, హిప్నాసిస్ మీద రాశారు. ఈ పుస్తకం వారిది కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఫ్రాంకల్ = Man’s Search for Meaning = లోగోథెరపీ.
ప్రశ్న 33
ధనాత్మక అభ్యసన వాతావరణం యొక్క లక్షణం కానిది
One of the following is NOT a character of Positive Learning Environment
(1) రన్నింగ్ బ్లాక్ బోర్డ్ ఉపయోగించడం (Using running black board)
(2) పిల్లలను పేర్లతో పిలవడం (Calling children by names)
(3) సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల నిర్వహించడం (Conducting cultural activities)
(4) ఉపాధ్యాయుడు మాత్రమే అభ్యసన సామాగ్రిని ఉపయోగించడం (Usage of learning material only by a teacher)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ఉపాధ్యాయుడు మాత్రమే అభ్యసన సామాగ్రిని ఉపయోగించడం (Usage of learning material only by a teacher)
దశ 1: ప్రశ్న “కానిది” అడుగుతోంది. సానుకూల అభ్యసన వాతావరణానికి సరిపోని ఒక్క పనిని గుర్తించాలి.
దశ 2: సానుకూల వాతావరణంలో పిల్లలు భయం లేకుండా పాల్గొంటారు. పేరుతో పిలిస్తే పిల్లవాడికి గుర్తింపు దొరుకుతుంది. రన్నింగ్ బ్లాక్ బోర్డ్ (పిల్లల ఎత్తులో గోడ మీద బోర్డు) పిల్లలు స్వయంగా రాసే అవకాశం ఇస్తుంది. సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు అందరినీ భాగస్వాములను చేస్తాయి.
దశ 3: అభ్యసన సామగ్రిని ఉపాధ్యాయుడు మాత్రమే వాడితే పిల్లలు చూసేవాళ్లుగా మిగిలిపోతారు. అది కృత్యాధార, శిశుకేంద్రీకృత అభ్యసనానికి వ్యతిరేకం. అందుకే (4) సానుకూల వాతావరణ లక్షణం కాదు.
ప్రశ్న 34
గణితం అంటే భయపడే ఒక విద్యార్థికి కొత్త ఉపాధ్యాయుడు వచ్చినప్పటి నుండి గణితం పట్ల ఇష్టం పెరిగింది. దీనిలో మార్పుకు గురైన అంశం
A boy, who is afraid of Mathematics, likes Mathematics after new teacher’s arrival. Here, the changed factor is
(1) సృజనాత్మకత (Creativity)
(2) సహజ సామర్థ్యం (Aptitude)
(3) ప్రజ్ఞ (Intelligence)
(4) వైఖరి (Attitude)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) వైఖరి (Attitude)
దశ 1: విద్యార్థిలో మారింది “భయం” నుంచి “ఇష్టం”కి. అంటే ఒక విషయం పట్ల అతని భావన మారింది.
దశ 2: వైఖరి (Attitude) అంటే ఒక వ్యక్తి, వస్తువు లేదా విషయం పట్ల అనుకూలంగా లేదా ప్రతికూలంగా స్పందించే సంసిద్ధత. వైఖరి నేర్చుకున్నది, కాబట్టి అనుభవాలతో మారుతుంది. కొత్త ఉపాధ్యాయుడి బోధన గణితం పట్ల ప్రతికూల వైఖరిని సానుకూలంగా మార్చింది.
దశ 3: ప్రజ్ఞ, సహజ సామర్థ్యం చాలావరకు స్థిరమైనవి, ఒక ఉపాధ్యాయుడు రాగానే మారవు. సృజనాత్మకత కొత్తగా ఆలోచించే శక్తి, ఇష్టాయిష్టాలు కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఇష్టం / అయిష్టం / భయం మారింది అంటే మారింది వైఖరి.
ప్రశ్న 35
ఒక విద్యార్థి తరచుగా తరగతి గది నుండి పారిపోవడం, దినచర్యలోని కార్యక్రమాల పట్ల నిరాసక్తిగా ఉండడమనే లక్షణాలు కలిగిఉన్నాడు. విద్యార్థి కింది దానిని కలిగి ఉండవచ్చు.
A student absconds from the classroom frequently and does not show interest in daily routine activities. The student may have the following.
(1) భాషణ - భాషా సంబంధ వైకల్యం (Oral language disability)
(2) పఠన సంబంధ వైకల్యం (Reading disability)
(3) అటెన్షన్ డెఫిసిట్ హైపర్ యాక్టివ్ డిసార్డర్ (ADHD) (Attention Deficit Hyper active Disorder (ADHD))
(4) టర్నర్స్ సింద్రోం (Turner’s syndrome)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అటెన్షన్ డెఫిసిట్ హైపర్ యాక్టివ్ డిసార్డర్ (ADHD) (Attention Deficit Hyper active Disorder (ADHD))
దశ 1: లక్షణాలు: ఒకచోట కూర్చోలేక తరగతి నుంచి తరచూ బయటికి వెళ్లిపోవడం, రోజువారీ పనుల మీద ఆసక్తి, శ్రద్ధ లేకపోవడం.
దశ 2: అవధాన లోపం, అతి చురుకుదనం రుగ్మత (ADHD) ప్రధాన లక్షణాలు: శ్రద్ధ నిలపలేకపోవడం (Inattention), అతి చురుకుదనం (Hyperactivity), ఆలోచించకుండా చేయడం (Impulsivity). తరగతిలో కుదురుగా ఉండకపోవడం, పనులు మధ్యలో వదిలేయడం సాధారణంగా కనిపిస్తాయి.
దశ 3: భాషణ, పఠన వైకల్యాలు మాట్లాడటం, చదవడంలో ఇబ్బందులు, ప్రవర్తనా లక్షణాలు కావు. టర్నర్స్ సిండ్రోమ్ ఆడపిల్లల్లో X క్రోమోజోమ్ లోపం వల్ల వచ్చే జన్యు స్థితి, దాని ప్రధాన లక్షణాలు శారీరకమైనవి.
ప్రశ్న 36
సరైన సమాధానం గుర్తించండి.
Choose correct answer
| సిద్ధాంతం | ప్రతిపాదకుడు | ||
|---|---|---|---|
| i. | ఏక కారక సిద్ధాంతం (Unifactor theory) | a. | స్పియర్‌మన్ (Spearman) |
| ii. | ద్వికారక సిద్ధాంతం (Two factor theory) | b. | థార్న్‌డైక్ (Thorndike) |
| iii. | బహుకారక సిద్ధాంతం (Multi factor theory) | c. | బినే (Binet) |
| iv. | సామూహిక కారక సిద్ధాంతం (Group factor theory) | d. | థర్‌స్టన్ (Thurston) |
(1) i-a, ii-b, iii-c, iv-d
(2) i-c, ii-a, iii-d, iv-b
(3) i-b, ii-a, iii-d, iv-c
(4) i-c, ii-a, iii-b, iv-d
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) i-c, ii-a, iii-b, iv-d
దశ 1: ఇవి ప్రజ్ఞ (Intelligence) కారక సిద్ధాంతాలు. ఎన్ని కారకాలు చెప్పారో గుర్తుంటే జతలు కుదురుతాయి.
దశ 2: ఏక కారక సిద్ధాంతం: ప్రజ్ఞ ఒకే సామర్థ్యం, బినే (i-c). ద్వికారక సిద్ధాంతం: సామాన్య కారకం (g), విశిష్ట కారకం (s), స్పియర్‌మన్ (ii-a).
దశ 3: బహుకారక సిద్ధాంతం: ప్రజ్ఞ చాలా స్వతంత్ర సామర్థ్యాల కలయిక, థార్న్‌డైక్ (iii-b). సామూహిక కారక సిద్ధాంతం: 7 ప్రాథమిక మానసిక సామర్థ్యాలు, థర్‌స్టన్ (iv-d).
దశ 4: (2), (4) రెండూ i-c, ii-aతో మొదలవుతాయి. థార్న్‌డైక్‌కు బహుకారకం ఇచ్చింది (4) మాత్రమే.
గుర్తుంచుకోండి: 1 = బినే, 2 = స్పియర్‌మన్, అనేకం = థార్న్‌డైక్, 7 సమూహాలు = థర్‌స్టన్.
ప్రశ్న 37
సన్నివేశం నుండి వాక్యం, దాని నుండి పదం, పదం నుండి అక్షరం నేర్చుకోవడం అనేది ఈ అభ్యసన సిద్ధాంతం యొక్క అనువర్తనం
Learning a sentence from situations, words from sentences and letters from words is the application of this learning theory.
(1) శాస్త్రీయ నిబంధన (Classical conditioning)
(2) కార్యసాధక నిబంధన (Operant conditioning)
(3) అంతర్దృష్టి అభ్యసనం (Insightful learning)
(4) అనుకరణ ద్వార అభ్యసనం (Learning through imitation)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అంతర్దృష్టి అభ్యసనం (Insightful learning)
దశ 1: ప్రశ్నలో ఉన్న క్రమం గమనించండి: సన్నివేశం → వాక్యం → పదం → అక్షరం. అంటే మొత్తం నుంచి భాగాలకు (Whole to part) వెళ్తున్నాం.
దశ 2: గెస్టాల్ట్ (Gestalt) మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు, ముఖ్యంగా కోహ్లర్, అంతర్దృష్టి అభ్యసనం చెప్పారు. వారి ప్రకారం మనం ముందు సమగ్ర రూపాన్ని గ్రహిస్తాం, తర్వాత భాగాలను. తరగతిలో వాక్య పద్ధతి, మొత్తం నుంచి భాగాలకు బోధించడం ఈ సిద్ధాంతం అనువర్తనాలు.
దశ 3: శాస్త్రీయ, కార్యసాధక నిబంధనలు ఉద్దీపన-ప్రతిస్పందన, పునర్బలనం మీద ఆధారపడతాయి. అనుకరణ అభ్యసనం ఇతరులను గమనించి నేర్చుకోవడం. వీటిలో మొత్తం నుంచి భాగానికి వెళ్లే సూత్రం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: గెస్టాల్ట్ = మొత్తం భాగాల కూడిక కంటే ఎక్కువ; బోధనలో “మొత్తం నుంచి భాగాలకు”.
ప్రశ్న 38
పాఠ్యాంశ బోధనకు ముందుగా ఉపాధ్యాయుడు ఆలోచనాత్మక ప్రశ్నలు అడగడం అనునది ఈ అభ్యసన ప్రాతిపదికకు సంబంధించినది
Thought provoking questions asked by the teacher in the beginning of teaching a lesson is related to this learning factor
(1) పరిపక్వత (Maturity)
(2) వైఖరి (Attitude)
(3) అవసరం (Need)
(4) ప్రేరణ (Motivation)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ప్రేరణ (Motivation)
దశ 1: పాఠం మొదట్లో అడిగే ఆలోచనాత్మక ప్రశ్నల ఉద్దేశం పిల్లల్లో కుతూహలం, ఆసక్తి రేకెత్తించడం.
దశ 2: అభ్యసనానికి సిద్ధం చేసి, ఆ దిశగా నడిపించే అంతర్గత శక్తి ప్రేరణ (Motivation). పాఠ ప్రణాళికలో మొదటి దశ “ప్రేరణ / పరిచయం”లో ఉపాధ్యాయుడు ఇలాంటి ప్రశ్నలే వేస్తాడు. హెర్బార్ట్ సోపానాల్లో దీన్ని సన్నాహం (Preparation) అంటారు.
దశ 3: పరిపక్వత వయసుతో సహజంగా వచ్చే పెరుగుదల, ప్రశ్నలతో రాదు. వైఖరి నెమ్మదిగా ఏర్పడే ఇష్టాయిష్టం. అవసరం ప్రేరణకు మూలం కావచ్చు, కానీ ఉపాధ్యాయుడు ఇక్కడ చేస్తున్నది నేరుగా ప్రేరేపించడమే.
ప్రశ్న 39
ఆరోహణ అభ్యసన వక్రరేఖ పురోగమన దిశలో ఉండుటకు కారణం
Reason for progression in positively accelerated learning curve is
అధికారిక నోట్: ఈ ప్రశ్న లేదా సమాధానంలో అస్పష్టత ఉంది. అభ్యర్థి సరైన ఆప్షన్లలో ఏది గుర్తించినా పూర్తి మార్కులు వస్తాయి. కీలో (3), (4) రెండింటినీ సరైనవిగా తీసుకున్నారు.
(1) ప్రయత్నాల సంఖ్య పెరగడం (Increase in number of trails)
(2) కాలంలో పెరుగుదల (Increase in time)
(3) ఒప్పుల సంఖ్య పెరగడం (Increase in number of correct responses)
(4) ప్రయత్నాల సంఖ్య, నిష్పాదన అనులోమ సంబంధం కలిగి ఉండడం (Performance is directly proportional to number of trails)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3), (4) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
దశ 1: ధనాత్మక త్వరణ అభ్యసన వక్రం (Positively accelerated learning curve)లో మొదట ప్రగతి నెమ్మదిగా ఉంటుంది, తర్వాత వేగంగా పెరుగుతుంది. కష్టమైన, కొత్త విషయాలు నేర్చుకునేటప్పుడు ఇలా జరుగుతుంది.
దశ 2: వక్రం పైకి వెళ్తోంది అంటే నిష్పాదన మెరుగవుతోంది, అంటే ప్రతి ప్రయత్నంలో సరైన ప్రతిస్పందనల (ఒప్పుల) సంఖ్య పెరుగుతోంది. అందుకే (3) సరైనది.
దశ 3: ప్రయత్నాలు పెరిగేకొద్దీ నిష్పాదన కూడా పెరుగుతోంది, కాబట్టి (4) కూడా సమర్థించదగినదే. కానీ ఈ వక్రంలో పెరుగుదల సరళ (Linear) రేఖలా ఉండదు, “అనులోమానుపాతం” అనే మాట కచ్చితం కాదు. రెండు వాదనలకూ ఆధారం ఉండటంతో కీ రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. ప్రయత్నాలు, కాలం పెరగడం మాత్రమే ప్రగతికి కారణం కాదు, కాబట్టి (1), (2) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ధనాత్మక త్వరణం = మొదట నెమ్మది, తర్వాత వేగం; ఋణాత్మక త్వరణం = మొదట వేగం, తర్వాత నెమ్మది.
ప్రశ్న 40
ఒక విద్యార్థి వ్యాసం నేర్చుకున్నాడు. ఎబ్బింగ్ హాస్ ప్రకారం 31 రోజులు తర్వాత అతను మరిచిపోయే విషయ శాతం
A boy learnt an essay. According to Ebbinghaus, the percentage of information he forgets after 31 days.
(1) 66%
(2) 75%
(3) 80%
(4) 95%
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 80%
దశ 1: హెర్మన్ ఎబ్బింగ్హాస్ (Hermann Ebbinghaus) అర్థరహిత పదాలతో ప్రయోగాలు చేసి విస్మృతి వక్రం (Forgetting curve) గీశాడు. 31 రోజుల తర్వాత ఎంత మరిచిపోతామో అడుగుతున్నారు.
దశ 2: ఆయన మళ్లీ నేర్చుకోవడానికి పట్టిన సమయం ఆధారంగా జ్ఞాపకాన్ని (Savings) కొలిచాడు. 31 రోజుల తర్వాత ఈ నిలుపుదల సుమారు 21.1%. అంటే మరిచిపోయేది 100 − 21.1 = 78.9%, దాదాపు 80%.
దశ 3: 66% మరిచిపోవడం (అంటే 34% గుర్తుండటం) సుమారు ఒక రోజు తర్వాత జరుగుతుంది. 75%, 95% ఆయన ఫలితాలకు సరిపోవు. విస్మృతి మొదటి గంటల్లోనే వేగంగా ఉంటుంది, తర్వాత నెమ్మదిస్తుంది.
గుర్తుంచుకోండి: ఎబ్బింగ్హాస్: 1 రోజు తర్వాత సుమారు 66% మరపు, 31 రోజుల తర్వాత సుమారు 79-80% మరపు.
FAQ
ఈ సెక్షన్లో ఎన్ని ప్రశ్నలు, ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి?
AP DSC SGT 2025 (13 జూన్, షిఫ్ట్ 2) పేపర్లో విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం సెక్షన్లో 25 నుంచి 40 వరకు 16 ప్రశ్నలు వచ్చాయి. మొత్తం 8 మార్కులు, అంటే ఒక్కో ప్రశ్నకు అర మార్కు.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్స్ వచ్చాయి?
వికాస కోణాలు, పియాజే, చోమ్స్కీ, బ్రూనర్, TAT, భాటియా బ్యాటరీ, సాధారణ సంభావ్యతా వక్రం, ప్రజ్ఞా సిద్ధాంతాలు, ADHD, వైఖరి, ప్రేరణ, అంతర్దృష్టి అభ్యసనం, అభ్యసన వక్రాలు, ఎబ్బింగ్హాస్ విస్మృతి వక్రం.
ఏ ప్రశ్నలకు అధికారిక కీ రెండు ఆప్షన్లకు మార్కులు ఇచ్చింది?
ప్రశ్నలు 28 (TAT), 30 (సాధారణ సంభావ్యతా వక్రం), 39 (ధనాత్మక త్వరణ అభ్యసన వక్రం)లో అస్పష్టత ఉందని కీ ప్రకటించింది. ఈ మూడింటిలో (3) లేదా (4) గుర్తించినవాళ్లకు పూర్తి మార్కులు వచ్చాయి.
Sources
Writes and reviews the AP DSC Papers posts: previous DSC question papers solved step by step in Telugu, checked against the official keys.