AP DSC 2025 SGT ప్రశ్నపత్రం (13 జూన్, షిఫ్ట్ 2): సైన్స్ (సాధారణ శాస్త్రం) ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
AP DSC SGT 2025 science questions ఇక్కడ ఉన్నాయి. AP మెగా DSC 2025లో సెకండరీ గ్రేడ్ టీచర్ (SGT) పోస్టుకు 13 జూన్ 2025, షిఫ్ట్ 2లో జరిగిన పరీక్ష పేపర్లో ఏడో సెక్షన్ సాధారణ శాస్త్రం (General Science). ఇందులో 113 నుంచి 136 వరకు 24 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, మొత్తం 12 మార్కులు. మొదటి 16 ప్రశ్నలు జీవ, భౌతిక, రసాయన శాస్త్రాల కంటెంట్ నుంచి, చివరి 8 సైన్స్ బోధనా పద్ధతుల నుంచి వచ్చాయి. ప్రతి ప్రశ్నను పేపర్లో ఉన్నట్టే తెలుగు, ఇంగ్లీష్లో ఇచ్చాం. సమాధానాలన్నీ పాఠశాల విద్యాశాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక ఫైనల్ కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ప్రతి ప్రశ్న కింద దశలవారీ వివరణ ఉంది, మిగతా ఆప్షన్లు ఎందుకు తప్పో కూడా చెప్పాం. ప్రశ్న 133కి అధికారిక కీ (2), (3) రెండు ఆప్షన్లకూ పూర్తి మార్కులు ఇచ్చింది. కంటెంట్ ప్రశ్నలన్నీ 6 నుంచి 9వ తరగతి సైన్స్ పాఠాల స్థాయిలోనే ఉన్నాయి.
ఈ సెక్షన్లో వచ్చిన టాపిక్స్
| టాపిక్ | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| జీవశాస్త్రం: శ్వాసక్రియ, జీర్ణక్రియ, మొక్కల కణజాలాలు, హార్మోన్లు, వ్యాధులు, కణాంగాలు, ఎడారి మొక్కలు | 114, 115, 116, 117, 118, 120, 121 |
| పర్యావరణం, సౌరకుటుంబం | 113, 126 |
| భౌతిక శాస్త్రం: ప్రమాణాలు, విద్యుత్ రసాయన ఫలితం, ఉష్ణ ప్రసారం, ధ్వని | 122, 123, 124, 127 |
| రసాయన శాస్త్రం: ఆమ్లాలు, కోక్, ఆవర్తన పట్టిక గ్రూపులు | 119, 125, 128 |
| బోధనా లక్ష్యాలు, విద్యా ప్రమాణాలు, ప్రణాళికా చట్రాలు | 129, 130, 132 |
| బోధనా పద్ధతులు, ఉపాధ్యాయుడి పాత్ర, పాఠ్యపుస్తకం, బోధనోపకరణాలు | 131, 133, 134, 136 |
| మూల్యాంకనం: ప్రశ్నపత్రం తయారీ | 135 |
ప్రశ్నలు, వివరణలు
ప్రశ్న 113
గ్రీన్ హౌస్ వాయువులను గుర్తించండి.
Identify the Greenhouse gases
i. మీథేన్ (Methane)
ii. నీటి ఆవిరి (Water vapour)
iii. నైట్రస్ ఆక్సైడ్ (Nitrous Oxide)
iv. సల్ఫర్ ట్రై ఆక్సైడ్ (Sulphur tri oxide)
(1) i, ii, iv
(2) ii, iii, iv
(3) i, iii, iv
(4) i, ii, iii
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) i, ii, iii
దశ 1: భూమి నుంచి తిరిగి వెళ్లే పరారుణ (Infrared) వేడిని పట్టి ఉంచి వాతావరణాన్ని వేడి చేసే వాయువులే గ్రీన్ హౌస్ వాయువులు.
దశ 2: కార్బన్ డయాక్సైడ్, మీథేన్, నైట్రస్ ఆక్సైడ్ (N₂O), నీటి ఆవిరి, ఓజోన్, CFCలు ముఖ్యమైన గ్రీన్ హౌస్ వాయువులు. క్యోటో ప్రోటోకాల్ జాబితాలో కూడా CH₄, N₂O ఉన్నాయి. నీటి ఆవిరి అన్నిటికంటే ఎక్కువ సహజ గ్రీన్ హౌస్ ప్రభావం చూపుతుంది.
దశ 3: సల్ఫర్ ట్రై ఆక్సైడ్ (SO₃) ఆమ్ల వర్షానికి కారణమయ్యే కాలుష్య వాయువు. ఇది గ్రీన్ హౌస్ వాయువు కాదు. iv ఉన్న (1), (2), (3) తప్పు, మిగిలింది (4) i, ii, iii.
గుర్తుంచుకోండి: సల్ఫర్, నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు (SO₂, SO₃, NO₂) ఆమ్ల వర్షం; N₂O మాత్రం గ్రీన్ హౌస్ వాయువు. పేర్లు దగ్గరగా ఉన్నా వీటిని కలపకండి.
ప్రశ్న 114
అవాయు శ్వాసక్రియ వీటిలో జరగవచ్చు.
Anaerobic Respiration can occur in
i. ఈస్ట్ (Yeast)
ii. కండరాలు (Muscles)
iii. బాక్టీరియా (Bacteria)
iv. అమీబా (Amoeba)
(1) i, ii, iii
(2) ii, iii, iv
(3) i, ii, iv
(4) i, ii
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) i, ii, iii
దశ 1: ఆక్సిజన్ లేకుండా గ్లూకోజ్ను విడగొట్టి శక్తి పొందడమే అవాయు శ్వాసక్రియ (Anaerobic Respiration).
దశ 2: ఈస్ట్ ఆక్సిజన్ లేనప్పుడు గ్లూకోజ్ను ఇథనాల్, CO₂గా మారుస్తుంది (కిణ్వనం, Fermentation). పరుగెత్తినప్పుడు కండరాలకు ఆక్సిజన్ సరిపోకపోతే అక్కడ లాక్టిక్ ఆమ్లం తయారవుతుంది, అందుకే కండరాలు నొప్పి పెడతాయి. చాలా బాక్టీరియా (ఉదా: పెరుగు తయారుచేసే లాక్టోబాసిల్లస్) కూడా అవాయు శ్వాసక్రియ చేస్తాయి.
దశ 3: అమీబా నీటిలో కరిగిన ఆక్సిజన్ను శరీర ఉపరితలం ద్వారా విసరణ పద్ధతిలో తీసుకుని వాయు శ్వాసక్రియ చేస్తుంది. iv ఉన్న ఆప్షన్లు తప్పు. (4)లో బాక్టీరియా లేదు, అది అసంపూర్ణం.
ప్రశ్న 115
పిండి పదార్థాలు మరియు ప్రోటీన్ల జీర్ణక్రియ వరుసగా ఈ భాగాలలో ప్రారంభమౌతుంది.
Digestion of carbohydrates and proteins start in these parts respectively
(1) నోరు మరియు జీర్ణాశయం (Mouth and Stomach)
(2) జీర్ణాశయం మరియు నోరు (Stomach and Mouth)
(3) రెండూ నోటిలోనే (Both are in mouth)
(4) రెండూ జీర్ణాశయంలోనే (Both are in stomach)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) నోరు మరియు జీర్ణాశయం (Mouth and Stomach)
దశ 1: “వరుసగా” అనే మాట ముఖ్యం. మొదటిది పిండి పదార్థాలు, రెండోది ప్రోటీన్లు.
దశ 2: లాలాజలంలోని టయలిన్ (లాలాజల అమైలేజ్, Salivary Amylase) పిండి పదార్థాన్ని మాల్టోజ్గా మారుస్తుంది. అంటే పిండి పదార్థాల జీర్ణక్రియ నోటిలోనే మొదలవుతుంది.
దశ 3: లాలాజలంలో ప్రోటీన్లను జీర్ణం చేసే ఎంజైమ్ లేదు. జీర్ణాశయంలోని పెప్సిన్ (Pepsin) HCl సహాయంతో ప్రోటీన్ల జీర్ణక్రియను మొదలుపెడుతుంది. కాబట్టి నోరు, జీర్ణాశయం. (2) వరుస తారుమారు చేసింది.
గుర్తుంచుకోండి: పిండి → నోరు (టయలిన్); ప్రోటీన్ → జీర్ణాశయం (పెప్సిన్); కొవ్వు → చిన్నప్రేగు (లైపేజ్).
ప్రశ్న 116
సరైన వాక్యాన్ని గుర్తించండి.
Find the correct statement
(1) దారువు ఆహారాన్ని రవాణాచేయును (Xylem transports food material.)
(2) పోషక కణజాలం నీరు మరియు లవణాలను రవాణా చేయును (Phloem transports water and minerals.)
(3) మూలకేశాలు నేల నుండి ఆహారాన్ని శోషించును (The root hair cells absorb food from soil.)
(4) దారువు మరియు పోషక కణజాలాలు కలిసి ప్రసరణ కణజాలాన్ని ఏర్పరచును (The xylem and phloem together form a vascular tissue.)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) దారువు మరియు పోషక కణజాలాలు కలిసి ప్రసరణ కణజాలాన్ని ఏర్పరచును (The xylem and phloem together form a vascular tissue.)
దశ 1: మొక్కలో రెండు రకాల రవాణా కణజాలాలు ఉంటాయి. దారువు (Xylem) వేర్ల నుంచి నీరు, లవణాలను పైకి తీసుకెళ్తుంది. పోషక కణజాలం (Phloem) ఆకుల్లో తయారైన ఆహారాన్ని మిగతా భాగాలకు పంపుతుంది.
దశ 2: (1), (2) ఈ రెండు పనులను తారుమారు చేశాయి, కాబట్టి తప్పు. మూలకేశాలు నేల నుంచి నీరు, ఖనిజ లవణాలను మాత్రమే పీల్చుకుంటాయి. మొక్క ఆహారాన్ని తనే తయారుచేసుకుంటుంది, అందుకే (3) కూడా తప్పు.
దశ 3: దారువు, పోషక కణజాలం రెండూ కలిసి ప్రసరణ కణజాలం (Vascular tissue) అవుతాయి. కాబట్టి (4) సరైనది.
గుర్తుంచుకోండి: Xylem = Water (నీరు పైకి); Phloem = Food (ఆహారం అన్ని వైపులా).
ప్రశ్న 117
హృదయస్పందన మరియు రక్తంలో చక్కెర స్థాయి పెరుగుదలకు, కరోనరీ ధమని మరియు కంటిపాప వ్యాకోచం, కావడానికి కారణమయ్యే హార్మోన్
The hormone responsible for increase in heartbeat, rise in blood sugar, dialation of coronary artery and pupil of the eye is
(1) థైరాక్సిన్ (Thyroxine)
(2) అడ్రినలిన్ (Adrenalin)
(3) టెస్టోస్టిరాన్ (Testosterone)
(4) ఇన్సులిన్ (Insulin)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) అడ్రినలిన్ (Adrenalin)
దశ 1: ప్రశ్నలో చెప్పిన మార్పులన్నీ భయం, కోపం, ప్రమాదం సమయంలో ఒకేసారి కనిపిస్తాయి. దీన్ని “పోరాడు లేదా పారిపో” (Fight or Flight) ప్రతిస్పందన అంటారు.
దశ 2: అధివృక్క గ్రంథి (Adrenal gland) లోపలి భాగం (మెడుల్లా) అడ్రినలిన్ను విడుదల చేస్తుంది. ఇది గుండె కొట్టుకునే వేగాన్ని పెంచుతుంది, కాలేయంలోని గ్లైకోజెన్ను గ్లూకోజ్గా మార్చి రక్తంలో చక్కెర పెంచుతుంది, కంటిపాపను పెద్దది చేస్తుంది. దీన్ని అత్యవసర హార్మోన్ (Emergency hormone) అంటారు.
దశ 3: ఇన్సులిన్ రక్తంలో చక్కెరను తగ్గిస్తుంది, పెంచదు. థైరాక్సిన్ జీవక్రియ రేటును నియంత్రిస్తుంది. టెస్టోస్టిరాన్ పురుష లైంగిక లక్షణాల హార్మోన్. ఇవేవీ ఈ నాలుగు మార్పులనూ ఒకేసారి తీసుకురావు.
గుర్తుంచుకోండి: అడ్రినలిన్ = 3F హార్మోన్ (Fight, Flight, Fright).
ప్రశ్న 118
బాక్టీరియా వల్ల కలిగే వ్యాధిని గుర్తించండి.
Identify the Bacterial disease
(1) పోలియో (Polio)
(2) మలేరియా (Malaria)
(3) టైఫాయిడ్ (Typhoid)
(4) హెపటైటిస్ - A (Hepatitis - A)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) టైఫాయిడ్ (Typhoid)
దశ 1: ప్రతి వ్యాధికి కారణమైన సూక్ష్మజీవి ఏ రకమో చూడాలి.
దశ 2: టైఫాయిడ్కు కారణం సాల్మొనెల్లా టైఫీ (Salmonella typhi) అనే బాక్టీరియా. కలుషిత నీరు, ఆహారం ద్వారా వ్యాపిస్తుంది.
దశ 3: పోలియో, హెపటైటిస్-A వైరస్ వల్ల వస్తాయి. మలేరియాకు కారణం ప్లాస్మోడియం అనే ప్రోటోజోవా, ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ దాన్ని వ్యాపింపజేస్తుంది. కాబట్టి బాక్టీరియా వ్యాధి టైఫాయిడ్ ఒక్కటే.
గుర్తుంచుకోండి: బాక్టీరియా వ్యాధులు: టైఫాయిడ్, కలరా, క్షయ, డిఫ్తీరియా, ధనుర్వాతం.
ప్రశ్న 119
చీమలలో ఉండే ఆమ్లం
Acid in Ants is
(1) ఆగ్జాలిక్ ఆమ్లం (Oxalic acid)
(2) క్లోరిక్ ఆమ్లం (Chloric acid)
(3) లాక్టిక్ ఆమ్లం (Lactic acid)
(4) ఫార్మిక్ ఆమ్లం (Formic acid)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ఫార్మిక్ ఆమ్లం (Formic acid)
దశ 1: చీమ కుట్టినప్పుడు మంట పుట్టడానికి కారణం అది చర్మంలోకి పంపే ఆమ్లం.
దశ 2: ఆ ఆమ్లం ఫార్మిక్ ఆమ్లం (మెథనోయిక్ ఆమ్లం, HCOOH). లాటిన్లో “formica” అంటే చీమ, ఆ పేరు నుంచే ఈ ఆమ్లానికి పేరు వచ్చింది. తేనెటీగ కుట్టు, దురదగొండి ఆకుల్లో కూడా ఇదే ఉంటుంది.
దశ 3: ఆగ్జాలిక్ ఆమ్లం టమాటా, పాలకూరలో ఉంటుంది. లాక్టిక్ ఆమ్లం పెరుగు, పుల్లని పాలలో ఉంటుంది. క్లోరిక్ ఆమ్లం (HClO₃) ప్రయోగశాల ఆమ్లం, జీవుల్లో ఉండదు.
గుర్తుంచుకోండి: చీమ కుట్టిన చోట వంటసోడా (క్షారం) రాస్తే ఆమ్లం తటస్థమై మంట తగ్గుతుంది.
ప్రశ్న 120
ఈ కింది వానిలో ఎడారి మొక్క అనుకూలనం కానిది
The following is NOT an adaptation of a desert plant
(1) పత్రాలు ముళ్ళవలె రూపాంతరం చెందుతాయి. (Leaves are modified into spines.)
(2) కాండం దళసరి మైనపు పొరతో కప్పబడి ఉంటుంది. (Stem is covered with thick wax.)
(3) వేర్లు నేలపై భాగంలో ఉండి బాష్పోత్సేకం జరుపును. (The roots are located in upper layers of soil and performs transpiration.)
(4) కాండం ఆకుపచ్చగా ఉండి కిరణజన్యసంయోగ క్రియను జరుపుతుంది. (The stem is green and performs photosynthesis.)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) వేర్లు నేలపై భాగంలో ఉండి బాష్పోత్సేకం జరుపును. (The roots are located in upper layers of soil and performs transpiration.)
దశ 1: ఎడారిలో నీరు తక్కువ. అందుకే ఎడారి మొక్కల అనుకూలనాలన్నీ నీటిని కాపాడుకోవడానికి, లోతులోని నీటిని అందుకోవడానికే ఉంటాయి.
దశ 2: ఆకులు ముళ్లుగా మారితే బాష్పోత్సేకం (Transpiration) తగ్గుతుంది. కాండంపై మైనపు పొర నీరు ఆవిరి కాకుండా ఆపుతుంది. ఆకులు లేవు కాబట్టి ఆకుపచ్చని కాండమే కిరణజన్యసంయోగక్రియ చేస్తుంది. (1), (2), (4) నిజమైన అనుకూలనాలు.
దశ 3: బాష్పోత్సేకం ఆకులు, కాండం ద్వారా జరుగుతుంది, వేర్ల ద్వారా కాదు. పైగా ఎడారి మొక్కల వేర్లు నీటి కోసం సాధారణంగా లోతుకు వెళ్తాయి. కాబట్టి (3) అనుకూలనం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: “NOT” ప్రశ్నల్లో ఒక్కో ఆప్షన్ను “ఇది నీటిని కాపాడుతుందా?” అని పరీక్షించండి.
ప్రశ్న 121
త్వచ జీవోత్పత్తిలో పాల్గొనే కణాంగం
This cell organelle involves in membrane Biogenesis
(1) అంతర్జీవ ద్రవ్యజాలం (Endoplasmic Reticulum)
(2) కేంద్రకం (Nucleus)
(3) లైసోజోమ్లు (Lysosomes)
(4) రిక్తికలు (Vacuoles)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అంతర్జీవ ద్రవ్యజాలం (Endoplasmic Reticulum)
దశ 1: త్వచ జీవోత్పత్తి (Membrane Biogenesis) అంటే కణంలో కొత్త త్వచాలు (పొరలు) తయారవడం. త్వచానికి కావలసినవి ప్రోటీన్లు, లిపిడ్లు.
దశ 2: గరుకు అంతర్జీవ ద్రవ్యజాలం (RER) పై ఉండే రైబోజోమ్లు ప్రోటీన్లను, నునుపు అంతర్జీవ ద్రవ్యజాలం (SER) లిపిడ్లను తయారుచేస్తాయి. ఈ రెండూ కలిసి కణత్వచం తయారీకి ఉపయోగపడతాయి. NCERT 9వ తరగతి పాఠం ఇదే మాట చెబుతుంది.
దశ 3: కేంద్రకం కణ కార్యకలాపాలను నియంత్రిస్తుంది. లైసోజోమ్లు వ్యర్థాలను జీర్ణం చేస్తాయి (ఆత్మహత్యా సంచులు). రిక్తికలు నీరు, వ్యర్థాలను నిల్వ చేస్తాయి. ఇవేవీ త్వచాలను తయారుచేయవు.
ప్రశ్న 122
ఒక నానోసెకను దీనికి సమానం
One nano second is equals to
(1) 10⁹ సెకన్ (10⁹ second)
(2) 10⁶ సెకన్ (10⁶ second)
(3) 10⁻⁹ సెకన్ (10⁻⁹ second)
(4) 10⁻⁶ సెకన్ (10⁻⁶ second)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 10⁻⁹ సెకన్ (10⁻⁹ second)
దశ 1: “నానో” (nano) అనేది SI పూర్వపదం (Prefix). దీని విలువ 10⁻⁹, అంటే వందకోట్లలో ఒక భాగం.
దశ 2: కాబట్టి 1 నానోసెకను = 10⁻⁹ సెకన్ = 0.000000001 సెకన్.
దశ 3: 10⁶ = మెగా, 10⁹ = గిగా (పెద్ద విలువలు). 10⁻⁶ = మైక్రో. నానో ఈ మూడింటిలో ఏదీ కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: మిల్లీ 10⁻³ → మైక్రో 10⁻⁶ → నానో 10⁻⁹ → పికో 10⁻¹²; ప్రతి అడుగుకు 1000 రెట్లు చిన్నది.
ప్రశ్న 123
బంగాళదుంప గుండా విద్యుత్ను ప్రవహింపజేసినపుడు ధన ధృవం వద్ద నీలి ఆకుపచ్చ మచ్చ ఏర్పడడానికి గల కారణం
The greenish blue spot formed around positive terminal when an electric current passes through potato is because of
(1) విద్యుత్ యొక్క ఉష్ణ ఫలితం (Heating effect of electric current)
(2) విద్యుత్ యొక్క రసాయన ఫలితం (Chemical effect of electric current)
(3) విద్యుత్ యొక్క అయస్కాంత ఫలితం (Magnetic effect of electric current)
(4) విద్యుత్ యొక్క విద్యుదయస్కాంత ఫలితం (Electromagnetic effect of electric current)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) విద్యుత్ యొక్క రసాయన ఫలితం (Chemical effect of electric current)
దశ 1: ఇది 8వ తరగతి కృత్యం: బ్యాటరీకి కలిపిన రెండు తీగలను బంగాళదుంపలో గుచ్చి కొంతసేపు విద్యుత్ పంపిస్తారు. ధన ధ్రువానికి కలిపిన తీగ చుట్టూ నీలి-ఆకుపచ్చ మచ్చ కనిపిస్తుంది.
దశ 2: బంగాళదుంప రసం ద్వారా విద్యుత్ ప్రవహించినప్పుడు అక్కడ రసాయన చర్య జరిగి కొత్త పదార్థం ఏర్పడుతుంది, దాని రంగే ఈ మచ్చ. ద్రవం ద్వారా విద్యుత్ వెళ్లినప్పుడు రసాయన మార్పు రావడాన్ని విద్యుత్ రసాయన ఫలితం అంటారు.
దశ 3: ఉష్ణ ఫలితం వేడిని (బల్బు, హీటర్), అయస్కాంత ఫలితం దిక్సూచి సూది కదలికను ఇస్తాయి. ఇవి రంగు మచ్చను ఏర్పరచవు.
గుర్తుంచుకోండి: రంగు మారడం, వాయువు బుడగలు, లోహపు పూత (ఎలక్ట్రోప్లేటింగ్) = రసాయన ఫలితం.
ప్రశ్న 124
మీరు మీ చేతిని ఒక వెలుగుతున్న క్రొవ్వొత్తికి ప్రక్కభాగంలో ఉంచిన, కొవ్వొత్తి నుండి చేతికి ఉష్ణ ప్రసారం దీని వల్ల జరుగుతుంది
If you keep your hand on the side of the flame of a burning candle, transfer of heat from candle to hand takes place by
(1) ఉష్ణ వహనం (Conduction)
(2) ఉష్ణ సంవహనం (Convection)
(3) ఉష్ణ వికిరణం (Radiation)
(4) ఉష్ణ సంవహనం మరియు ఉష్ణ వికిరణం (Convection and radiation)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఉష్ణ వికిరణం (Radiation)
దశ 1: చేయి మంటను తాకడం లేదు, మంటకు పక్కన ఉంది. కాబట్టి స్పర్శ ద్వారా జరిగే వహనం (Conduction) కాదు.
దశ 2: మంట దగ్గర వేడెక్కిన గాలి తేలికై పైకి వెళ్తుంది. అంటే సంవహనం (Convection) వేడిని పైకి మాత్రమే తీసుకెళ్తుంది, పక్కకు కాదు. అందుకే మంట పైన చేయి పెడితే ఎక్కువ కాలుతుంది.
దశ 3: పక్కన ఉన్న చేతికి వేడి మాధ్యమం అవసరం లేని వికిరణం (Radiation) ద్వారా అన్ని దిశలకూ చేరుతుంది. ఇక్కడ చాలామంది (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ పక్క దిశలో సంవహనం దాదాపు ఉండదు.
గుర్తుంచుకోండి: మంట పైన = సంవహనం; మంట పక్కన = వికిరణం.
ప్రశ్న 125
కార్బన్ యొక్క స్వచ్ఛమైన రూపం
The purest form of carbon is
(1) కోల్తారు (Coal tar)
(2) కోల్వాయువు (Coal gas)
(3) నేలబొగ్గు (Coal)
(4) కోక్ (Coke)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) కోక్ (Coke)
దశ 1: నేలబొగ్గును గాలి లేకుండా బాగా వేడిచేస్తే (విధ్వంసక స్వేదనం, Destructive distillation) నాలుగు పదార్థాలు వస్తాయి: కోక్, కోల్తారు, కోల్వాయువు, అమ్మోనియా ద్రావణం.
దశ 2: ఈ ప్రక్రియలో బాష్పశీల మలినాలు తొలగిపోతాయి, మిగిలే గట్టి, నల్లని, సచ్ఛిద్ర పదార్థం కోక్. ఇది దాదాపు స్వచ్ఛమైన కార్బన్ (NCERT 8వ తరగతి “Coal and Petroleum” పాఠం ఇదే చెబుతుంది). ఉక్కు తయారీలో వాడతారు.
దశ 3: కోల్తారు అనేక కర్బన సమ్మేళనాల మిశ్రమం. కోల్వాయువు ప్రధానంగా మీథేన్, హైడ్రోజన్ లాంటి వాయువుల మిశ్రమం. నేలబొగ్గులో కార్బన్తో పాటు ఎన్నో మలినాలు ఉంటాయి. కాబట్టి ఇచ్చిన వాటిలో అత్యంత స్వచ్ఛమైనది కోక్.
గుర్తుంచుకోండి: వజ్రం, గ్రాఫైట్ ఆప్షన్లలో లేవు; నేలబొగ్గు ఉత్పన్నాల్లో అయితే స్వచ్ఛమైన కార్బన్ = కోక్.
ప్రశ్న 126
ఈ రెండు గ్రహాల మధ్య అధిక సంఖ్యలో గ్రహశకలాలు ఉన్నాయి.
Large number of asteroids are present between these two planets
(1) భూమి, శుక్రుడు (Earth, Venus)
(2) భూమి, కుజుడు (Earth, Mars)
(3) బృహస్పతి, కుజుడు (Jupiter, Mars)
(4) బృహస్పతి, శని (Jupiter, Saturn)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) బృహస్పతి, కుజుడు (Jupiter, Mars)
దశ 1: గ్రహశకలాలు (Asteroids) సూర్యుని చుట్టూ తిరిగే చిన్న రాతి ముక్కలు. ఇవి చాలావరకు ఒక పట్టీ లాంటి ప్రాంతంలో గుంపుగా ఉంటాయి.
దశ 2: ఆ ప్రాంతాన్ని గ్రహశకలాల పట్టీ (Asteroid belt) అంటారు. ఇది కుజుడు (Mars), బృహస్పతి (Jupiter) కక్ష్యల మధ్య ఉంటుంది.
దశ 3: సూర్యుని నుంచి గ్రహాల వరుస: బుధుడు, శుక్రుడు, భూమి, కుజుడు, (గ్రహశకలాల పట్టీ), బృహస్పతి, శని, యురేనస్, నెప్ట్యూన్. ఈ వరుస గుర్తుంటే మిగతా జతలు తప్పని తెలుస్తుంది.
గుర్తుంచుకోండి: గ్రహశకలాల పట్టీ అంతర గ్రహాలను (రాతి గ్రహాలు) బాహ్య గ్రహాల (వాయు గ్రహాలు) నుంచి వేరు చేస్తుంది.
ప్రశ్న 127
ప్రకటన A : ఆడవారి స్వర పౌనఃపున్యం మగవారి స్వర పౌనఃపున్యం కన్నా తక్కువ
కారణం R : ఆడవారి స్వరతంత్రుల పొడవు మగవారి స్వరతంత్రుల పొడవు కన్నా తక్కువ
సరైన జవాబు ఎంచుకోండి.
Assertion A: Women’s voice has less frequency than men’s voice
Reason R: Length of vocal cords in women is shorter than that of men.
Choose the correct answer
(1) A మరియు R లు సరైనవి; R అనేది Aకు సరియైన వివరణ (Both A and R is correct; R is a correct explanation for A.)
(2) A మరియు R లు సరైనవి; R అనేది Aకు సరియైన వివరణ కాదు (Both A and R is correct; R is not a correct explanation for A.)
(3) A మరియు R లు రెండూ సరియైనవి కావు. (Both A and R is incorrect.)
(4) A సరియైనది కాదు కానీ R సరియైనది. (A is incorrect but R is correct.)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) A సరియైనది కాదు కానీ R సరియైనది. (A is incorrect but R is correct.)
దశ 1: స్వరతంత్రులు (Vocal cords) ఎంత పొట్టిగా, సన్నగా ఉంటే అంత వేగంగా కంపిస్తాయి. వేగంగా కంపిస్తే పౌనఃపున్యం (Frequency), కీచుదనం (Pitch) ఎక్కువ.
దశ 2: R చూద్దాం: పురుషుల స్వరతంత్రులు దాదాపు 20 mm, స్త్రీల స్వరతంత్రులు దాదాపు 5 mm తక్కువ పొడవు ఉంటాయని NCERT 8వ తరగతి పాఠం చెబుతుంది. కాబట్టి R సరైనది.
దశ 3: పొట్టి స్వరతంత్రుల వల్ల స్త్రీల గొంతు పౌనఃపున్యం పురుషుల కంటే ఎక్కువ, తక్కువ కాదు. అందుకే ఆడవారి గొంతు సన్నగా, కీచుగా వినిపిస్తుంది. A తప్పు, R సరైనది, కాబట్టి (4).
గుర్తుంచుకోండి: పొట్టి తంత్రి = ఎక్కువ పౌనఃపున్యం = సన్నని గొంతు (స్త్రీలు, పిల్లలు).
ప్రశ్న 128
గ్రూపు, మూలక కుటుంబానికి సంబంధించి సరైన సమాధానం గుర్తించండి.
Choose correct answer regarding groups and element family
| గ్రూపు | కుటుంబం | ||
|---|---|---|---|
| i. | III A | a. | చాల్కోజన్ కుటుంబం (Chalcogen family) |
| ii. | IV A | b. | హాలోజన్ కుటుంబం (Halogen family) |
| iii. | VI A | c. | బోరాన్ కుటుంబం (Boran family) |
| iv. | VII A | d. | కార్బన్ కుటుంబం (Carbon family) |
(1) i-c, ii-b, iii-d, iv-a
(2) i-b, ii-c, iii-a, iv-d
(3) i-b, ii-d, iii-c, iv-a
(4) i-c, ii-d, iii-a, iv-b
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) i-c, ii-d, iii-a, iv-b
దశ 1: ప్రతి A-గ్రూపుకు ఆ గ్రూపులోని మొదటి మూలకం పేరు లేదా ప్రత్యేక పేరు ఉంటుంది.
దశ 2: III A (13వ గ్రూపు) బోరాన్తో మొదలవుతుంది, కాబట్టి బోరాన్ కుటుంబం (i-c). IV A (14వ గ్రూపు) కార్బన్ కుటుంబం (ii-d).
దశ 3: VI A (16వ గ్రూపు: O, S, Se, Te) చాల్కోజన్లు, అంటే “ఖనిజాలను ఏర్పరచేవి” (iii-a). VII A (17వ గ్రూపు: F, Cl, Br, I) హాలోజన్లు, అంటే “లవణాలను ఏర్పరచేవి” (iv-b).
దశ 4: i-c, ii-d, iii-a, iv-b ఉన్నది (4) మాత్రమే.
గుర్తుంచుకోండి: IA క్షార లోహాలు, IIA క్షార మృత్తిక లోహాలు, VIA చాల్కోజన్లు, VIIA హాలోజన్లు, VIIIA (0) జడ వాయువులు.
ప్రశ్న 129
ఒక విద్యార్థి తన నిత్యజీవితంలో ప్లాస్టిక్ వినియోగాన్ని నిషేధించాలి అని నిర్ణయించాడు. డేవిడ్ క్రాత్హోల్ ప్రకారం విద్యార్థి సాధించిన లక్ష్యం
A student decided not to use plastic in his daily life. According to David Kerathwhol the objective attained by the student is
(1) విలువకట్టడం (Valuing)
(2) శీలస్థాపనం (Characterisation)
(3) వ్యవస్థాపనం (Organisation)
(4) ప్రతిస్పందించడం (Responding)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) శీలస్థాపనం (Characterisation)
దశ 1: డేవిడ్ క్రాత్వోల్ (David Krathwohl) భావావేశ రంగం (Affective domain) లక్ష్యాలను ఐదు స్థాయిలుగా చెప్పాడు: గ్రహించడం (Receiving) → ప్రతిస్పందించడం (Responding) → విలువకట్టడం (Valuing) → వ్యవస్థాపనం (Organisation) → శీలస్థాపనం (Characterisation).
దశ 2: శీలస్థాపనం అత్యున్నత స్థాయి. ఇక్కడ విలువ విద్యార్థి వ్యక్తిత్వంలో, జీవనశైలిలో భాగమవుతుంది, అతని ప్రవర్తన దాని ప్రకారమే స్థిరంగా సాగుతుంది.
దశ 3: ప్రశ్నలో విద్యార్థి ప్లాస్టిక్ వద్దని నిత్యజీవితంలో పాటించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. విలువ అతని జీవన విధానంగా మారింది, అందుకే శీలస్థాపనం. “ప్లాస్టిక్ హానికరం అని నమ్మడం” వరకే అయితే విలువకట్టడం అయ్యేది.
గుర్తుంచుకోండి: “జీవితంలో / ఎల్లప్పుడూ / అలవాటుగా” అనే మాటలు కనిపిస్తే శీలస్థాపనం.
ప్రశ్న 130
కింది వానిలో సరికాని జతను గుర్తించండి.
Choose the mismatched pair from the following
(1) జాతీయ విద్యా ప్రణాళికా చట్రం - 2005 (National Curriculum Framework - 2005)
(2) రాష్ట్రీయ విద్యా ప్రణాళికా చట్రం - 2011 (State Curriculum Framework - 2011)
(3) విద్యా హక్కు చట్టం - 2019 (Right to Education Act - 2019)
(4) జాతీయ ఉపాధ్యాయ విద్యా ప్రణాళిక చట్రం - 2010 (National Teacher Education Curriculum Framework -2010)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) విద్యా హక్కు చట్టం - 2019 (Right to Education Act - 2019)
దశ 1: ప్రతి పత్రం విడుదలైన సంవత్సరాన్ని సరిచూడాలి.
దశ 2: NCF 2005ను NCERT రూపొందించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర విద్యా ప్రణాళికా చట్రం (APSCF) 2011లో వచ్చింది. ఈ రెండు జతలు సరైనవే.
దశ 3: ఉచిత, నిర్బంధ బాలల విద్యా హక్కు చట్టం (RTE Act) 2009లో వచ్చింది, 1 ఏప్రిల్ 2010 నుంచి అమలులోకి వచ్చింది. 2019 అని ఇవ్వడం తప్పు, కాబట్టి (3) సరికాని జత.
దశ 4: NCTE ఉపాధ్యాయ విద్యా చట్రం (NCFTE) పేరులో “2009” ఉంటుంది, కానీ దాని పత్రం “NCTE Document 2009/10” పేరుతో వచ్చింది, చాలా పుస్తకాలు దాన్ని 2010 అని రాస్తాయి. అందుకే (4)ను పరీక్ష సరైన జతగానే తీసుకుంది. స్పష్టంగా తప్పున్నది RTE సంవత్సరమే.
గుర్తుంచుకోండి: RTE = 2009 (చట్టం), 2010 (అమలు). 2019 పేరుతో వచ్చింది జాతీయ విద్యా విధానం ముసాయిదా, 2020లో NEP.
ప్రశ్న 131
పాఠ్యపుస్తకంలో ‘జట్టుపని, ఆలోచించండి - చెప్పండి, మీకు తెలుసా’ మొదలైన విషయాలు సూచించడానికి గీసిన పటాలు
In a textbook, drawings or pictures that help to indicate Group work, Think – discuss, Do you know etc., are
(1) కారికేచర్లు (Caricatures)
(2) లోగోలు (Logos)
(3) ఎమోజీలు (Emojis)
(4) ఫ్లిప్లు (Flips)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) లోగోలు (Logos)
దశ 1: AP పాఠ్యపుస్తకాల్లో ప్రతి కృత్యం పక్కన ఒక చిన్న గుర్తు ఉంటుంది: జట్టుపనికి ఒక గుర్తు, “ఆలోచించండి - చర్చించండి”కి ఇంకో గుర్తు, “మీకు తెలుసా”కు మరో గుర్తు.
దశ 2: ఈ గుర్తులను లోగోలు (Logos) అంటారు. పాఠ్యపుస్తకం ముందు పేజీల్లో ప్రతి లోగో దేనిని సూచిస్తుందో వివరిస్తారు. విద్యార్థి చూడగానే ఏ కృత్యం చేయాలో తెలుస్తుంది.
దశ 3: కారికేచర్ అంటే వ్యక్తిని అతిశయంగా గీసే వ్యంగ్య చిత్రం. ఎమోజీలు డిజిటల్ సందేశాల్లో వాడే భావ చిహ్నాలు. ఫ్లిప్ అంటే తిప్పే చార్టులు. ఇవి పాఠ్యపుస్తకంలో కృత్యాల సూచికలు కావు.
ప్రశ్న 132
రాష్ట్ర విద్యాప్రణాళిక చట్రం - APSCF 2011 ప్రకారం 7వ తరగతికి నిర్దేశించిన విజ్ఞానశాస్త్రంలోని విద్యా ప్రమాణాల సంఖ్య
According to Andhra Pradesh State Curriculum Framework - APSCF 2011, number of academic standards in science for class 7 are
(1) 5
(2) 6
(3) 7
(4) 8
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 7
దశ 1: APSCF 2011 తర్వాత వచ్చిన AP పాఠ్యపుస్తకాల్లో ప్రతి సబ్జెక్టుకు విద్యా ప్రమాణాలు (Academic Standards, AS) ఇచ్చారు. ప్రశ్నపత్రాలు, మూల్యాంకనం వీటి ఆధారంగానే తయారవుతాయి.
దశ 2: 6 నుంచి 10వ తరగతి విజ్ఞానశాస్త్రంలో ఏడు విద్యా ప్రమాణాలు ఉన్నాయి: AS1 విషయావగాహన (Conceptual understanding), AS2 ప్రశ్నించడం, పరికల్పనలు చేయడం, AS3 ప్రయోగాలు, క్షేత్ర పరిశీలన, AS4 సమాచార నైపుణ్యాలు, ప్రాజెక్టులు, AS5 బొమ్మలు గీయడం, నమూనాల ద్వారా భావప్రసారం, AS6 ప్రశంస, సౌందర్యాత్మక స్పృహ, విలువలు, AS7 నిత్యజీవిత వినియోగం, జీవవైవిధ్యం పట్ల శ్రద్ధ.
దశ 3: లెక్కపెడితే మొత్తం 7, కాబట్టి (3). 3 నుంచి 5 తరగతుల పరిసరాల విజ్ఞానం ప్రమాణాలతో ఈ సంఖ్యను కలపకండి.
గుర్తుంచుకోండి: సైన్స్ పేపర్లో AS1 నుంచి AS7 వరకు; ప్రతి ప్రశ్న పక్కన ఏ AS అని రాసి ఉంటుంది.
ప్రశ్న 133
వ్యవసాయంతో పాటు పశువుల పెంపకం కూడా చేస్తున్న కుటుంబాల గురించి విద్యార్థులు స్వయంగా తెలుసుకోవడానికి ఉపాధ్యాయుడు అనుసరించవలసిన పద్ధతి
The method to be followed by the teacher to make the students understand themselves about families who are engaged in agriculture as well as cattle rearing is
అధికారిక నోట్: ఈ ప్రశ్న లేదా సమాధానంలో అస్పష్టత ఉంది. అభ్యర్థి సరైన ఆప్షన్లలో ఏది గుర్తించినా ఈ ప్రశ్నకు పూర్తి మార్కులు వస్తాయి.
(1) ప్రయోగశాల (Laboratory)
(2) క్షేత్ర పర్యటన (Field trip)
(3) సర్వే (Survey)
(4) ఉపన్యాస (Lecture)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2), (3) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
దశ 1: ప్రశ్న “విద్యార్థులు స్వయంగా తెలుసుకోవడం” గురించి అడుగుతోంది. అంటే ఉపాధ్యాయుడు చెప్పడం కాదు, విద్యార్థులు ప్రత్యక్షంగా సమాచారం సేకరించాలి. ఉపన్యాసం, ప్రయోగశాల ఇక్కడ సరిపోవు.
దశ 2: మిగిలినవి రెండు. క్షేత్ర పర్యటన (Field trip)లో విద్యార్థులు పొలాలు, పశువుల పాకలకు వెళ్లి స్వయంగా చూస్తారు. సర్వే (Survey)లో ఇంటింటికీ వెళ్లి ప్రశ్నావళి ద్వారా కుటుంబాల వివరాలు సేకరిస్తారు. “కుటుంబాల గురించి” అనే మాట సర్వే వైపు చూపిస్తుంది, “స్వయంగా తెలుసుకోవడం” రెండింటికీ సరిపోతుంది.
దశ 3: ఎక్కువ సమర్థించగలిగేది (3) సర్వే, ఎందుకంటే ఎన్ని కుటుంబాలు వ్యవసాయంతో పాటు పశుపోషణ చేస్తున్నాయో తెలుసుకోవడానికి క్రమబద్ధమైన సమాచార సేకరణ కావాలి. కానీ క్షేత్ర పర్యటనను తప్పు అనలేం. రెండు సరైన ఆప్షన్లు ఉన్నాయి కాబట్టే అధికారిక కీ అస్పష్టమైనదిగా ప్రకటించి (2), (3) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రదేశాన్ని చూడాలంటే క్షేత్ర పర్యటన; వ్యక్తులు, కుటుంబాల నుంచి సమాచారం సేకరించాలంటే సర్వే.
ప్రశ్న 134
ఒక ఉపాధ్యాయుడు వ్యక్తిగత జీవితంలో మూఢనమ్మకాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రవర్తిస్తాడు. తద్వారా విద్యార్థులకు అతడు
A teacher behaves against superstitions in his personal life. So for his students he is a
(1) నిర్వాహకుడు (Organizer)
(2) అన్వేషకుడు (Inventor)
(3) సౌకర్యకర్త (Facilitator)
(4) మార్గదర్శి (Role model)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) మార్గదర్శి (Role model)
దశ 1: ప్రశ్నలో ఉపాధ్యాయుడు తరగతిలో ఏమీ బోధించడం లేదు. తన సొంత జీవితంలో శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని పాటిస్తున్నాడు. విద్యార్థులు అది చూసి నేర్చుకుంటారు.
దశ 2: మాటల కంటే ప్రవర్తన ద్వారా ఆదర్శంగా నిలవడాన్నే మార్గదర్శి (Role model) పాత్ర అంటారు. శాస్త్రీయ దృక్పథం (Scientific attitude) లాంటి విలువలు ఉపాధ్యాయుణ్ని అనుకరించడం ద్వారానే ఎక్కువగా వస్తాయి.
దశ 3: నిర్వాహకుడు కార్యక్రమాలను ఏర్పాటు చేస్తాడు. సౌకర్యకర్త విద్యార్థులు సొంతంగా నేర్చుకునేలా వనరులు, అవకాశాలు కల్పిస్తాడు. అన్వేషకుడు కొత్తవి కనిపెడతాడు. ఈ మూడూ వ్యక్తిగత ప్రవర్తనకు సంబంధించిన పాత్రలు కావు.
ప్రశ్న 135
ఉత్తమ ప్రశ్న పత్రంలో ఉండదగిన కఠినమైన ప్రశ్నల శాతం
The percentage of difficult questions in a good question paper is
(1) 10%
(2) 15%
(3) 50%
(4) 25%
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 25%
దశ 1: మంచి ప్రశ్నపత్రం అన్ని స్థాయిల విద్యార్థుల సామర్థ్యాన్ని కొలవాలి. అందుకే బ్లూప్రింట్ (Blue print) తయారుచేసేటప్పుడు కాఠిన్య స్థాయి (Difficulty level) ప్రకారం ప్రశ్నలను పంచుతారు.
దశ 2: సాధారణంగా తీసుకునే నిష్పత్తి సులభ : సగటు : కఠిన = 25% : 50% : 25%. సగం ప్రశ్నలు సగటు స్థాయిలో, మిగిలిన సగం సులభ, కఠిన ప్రశ్నలుగా సమానంగా ఉంటాయి.
దశ 3: కాబట్టి కఠిన ప్రశ్నలు 25%. 50% సగటు ప్రశ్నల వాటా, కఠిన ప్రశ్నలది కాదు. 10%, 15% మరీ తక్కువ; అలా ఉంటే తెలివైన విద్యార్థులను వేరు చేసి గుర్తించలేం.
గుర్తుంచుకోండి: 25 - 50 - 25: సులభ - సగటు - కఠిన.
ప్రశ్న 136
కింది వానిలో వేరుగా ఉన్న బోధనోపకరణాన్ని గుర్తించండి
Identify the teaching material that differs from the following
(1) హెర్బేరియం (Herbarium)
(2) అక్వేరియం (Aquarium)
(3) వైవేరియం (Vivarium)
(4) టెర్రేరియం (Terrarium)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) హెర్బేరియం (Herbarium)
దశ 1: ఈ నాలుగూ జీవశాస్త్ర బోధనలో వాడే ఉపకరణాలు. వీటిలో ఏది మిగతా వాటికి భిన్నమో వెతకాలి.
దశ 2: అక్వేరియంలో నీటి జీవులు (చేపలు, నీటి మొక్కలు), వైవేరియంలో చిన్న జంతువులు, టెర్రేరియంలో నేల మొక్కలు, చిన్న జీవులు బతికి ఉంటాయి. ఈ మూడూ సజీవ జీవులను సహజ వాతావరణంలో ఉంచే ఏర్పాట్లు.
దశ 3: హెర్బేరియం ఎండబెట్టి, అట్టపై అతికించి, పేర్లు రాసి భద్రపరిచిన మొక్కల సేకరణ. ఇందులో జీవులు బతికి ఉండవు. అందుకే ఇది వేరుగా ఉంది.
గుర్తుంచుకోండి: “-arium”లలో జీవం లేనిది హెర్బేరియం ఒక్కటే.
FAQ
ఈ సెక్షన్లో ఎన్ని ప్రశ్నలు, ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి?
AP DSC SGT 2025 (13 జూన్, షిఫ్ట్ 2) పేపర్లో సైన్స్ సెక్షన్లో 113 నుంచి 136 వరకు 24 ప్రశ్నలు వచ్చాయి. మొత్తం 12 మార్కులు, అంటే ఒక్కో ప్రశ్నకు అర మార్కు. వీటిలో 16 కంటెంట్ ప్రశ్నలు, 8 బోధనా పద్ధతుల ప్రశ్నలు.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్స్ వచ్చాయి?
జీవశాస్త్రం (శ్వాసక్రియ, జీర్ణక్రియ, హార్మోన్లు, వ్యాధులు, కణాంగాలు), భౌతిక శాస్త్రం (ప్రమాణాలు, విద్యుత్ ఫలితాలు, ఉష్ణ ప్రసారం, ధ్వని), రసాయన శాస్త్రం (ఆమ్లాలు, కోక్, ఆవర్తన పట్టిక), పర్యావరణం, సౌరకుటుంబం. బోధనా పద్ధతుల్లో క్రాత్వోల్ లక్ష్యాలు, APSCF 2011, ప్రశ్నపత్రం తయారీ, బోధనోపకరణాలు వచ్చాయి.
క్షేత్ర పర్యటన / సర్వే ప్రశ్న (Q133)కి అధికారిక కీ ఏమిచ్చింది?
క్షేత్ర పర్యటన, సర్వే రెండూ సరిపోయేలా ప్రశ్న ఉంది. అందుకే అధికారిక కీ అస్పష్టత ఉందని ప్రకటించి, (2) క్షేత్ర పర్యటన, (3) సర్వే రెండింటికీ పూర్తి మార్కులు ఇచ్చింది.
